W razie wątpliwości na korzyść podatnika ?

Ordynacja podatkowaW dniu 10 lipca 2015 r. na posiedzeniu Sejmu uchwalono ustawę o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw, której przepisy dotyczą m.in. ważnej dla wszystkich podatników zasady in dubio pro tributario – rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika.

Zakres przedmiotowy regulacji można podzielić na 3 odrębne zagadnienia.

1. W pierwszej kolejności nowelizacja zakłada wprowadzenie do przepisów Ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja Podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 i 699) art. 2a, czyli zasady wyrażonej expressis verbis, stanowiącej, że: „niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego rozstrzyga się na korzyść podatnika.” (tzw. zasada in dubio pro tributario).Jak wskazuje uzasadnienie do projektu ustawy wprowadzenie przedmiotowej zasady wprost do ustawy ma zwiększyć ochronę praw podatnika, przede wszystkim w zakresie wykładni prawa, poprzez ograniczenie negatywnych skutków nieprecyzyjnego formułowania przepisów przez ustawodawcę, których ciężar obecnie przerzucany jest na podatnika.

Pewną kontrowersję może jednak budzić zwrot: „wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego” – który można interpretować na kilka sposobów. Pojawia się zatem pytanie czy Ustawodawcy chodziło o rozbieżność w interpretacji konkretnych przepisów – w oderwaniu od stanu faktycznego, czy też zasada interpretacji na korzyść podatników odnosi się do sytuacji kiedy dopasowanie przepisów ordynacji podatkowej do stanu faktycznego (proces subsumpcji) będzie budziło poważne wątpliwości poznawcze.

Można również niestety przypuszczać, iż organy skarbowe będą miały tendencję do uznawania, że nie ma żadnych wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego. Innymi słowy, istnieje dość poważna obawa, że w praktyce nowy przepis w ogóle nie zmieni sytuacji podatników.

2. Po drugie, W Ustawie z dnia 26 lipca 1991 r. – o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.) uchylono art. 24d – mówiący o korekcie kosztów w podatku dochodowym od osób fizycznych, a w Ustawie z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 851, z późn. zm.) uchylono odpowiednio art. 15b – mówiący o korekcie kosztów w podatku dochodowym od osób prawnych. Ustawa uchyla przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i ustawy o podatku dochodowym osób prawnych dotyczące kasowego rozliczania „przeterminowanych” faktur w podatkach dochodowych. Zgodnie z tymi przepisami (obowiązującymi od 1 stycznia 2013 r.) w przypadku zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów kwot wynikających z faktur lub innego dokumentu i nieuregulowania tych kwot w terminie 30 dni od daty upływu terminu płatności, podatnik jest zobowiązany do zmniejszenia kosztów uzyskania przychodów, o kwotę wynikającą z tych dokumentów.

3. Trzecie zagadnienie odnosi się do Ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2015 r. poz. 584, 699 i 875).Zmiana zasady dokonywania kontroli przedsiębiorcy na podstawie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej wprowadza możliwość przeprowadzenia kontroli, za zgodą lub na wniosek kontrolowanego, w miejscu przechowywania dokumentacji, w tym ksiąg podatkowych, innym niż siedziba i miejsce wykonywania działalności kontrolowanego. Ponadto w przypadku, gdy dokumentacja jest prowadzona lub przechowywana poza siedzibą kontrolowanego, ten na żądanie kontrolującego jest obowiązany zapewnić dostęp do dokumentacji w swojej siedzibie albo w miejscu jej prowadzenia lub przechowywania, jeżeli udostępnienie jej w siedzibie może w znacznym stopniu utrudnić wykonywanie przez kontrolowanego działalności gospodarczej.

Niezależnie od powyższego Prezydent Bronisław Komorowski rozpisał referendum m.in. w sprawie nowego brzmienia art. 2a Ordynacji podatkowej.

6 września 2015 r. w referendum ogólnokrajowym Polacy odpowiedzą na trzy pytania: czy są „za wprowadzeniem jednomandatowych okręgów wyborczych w wyborach do Sejmu”; czy są „za utrzymaniem dotychczasowego sposobu finansowania partii politycznych z budżetu państwa” i czy są „za wprowadzeniem zasady ogólnej rozstrzygania wątpliwości co do wykładni przepisów prawa podatkowego na korzyść podatnika”.

Przewidywany termin wejścia w życie to 1 styczeń 2016 r.

Etap legislacyjny:

Ustawa została skierowana do Senatu.