NSA: adres spółki to adres lokalu, w którym faktycznie funkcjonuje zarząd

nsalogoW praktyce wiele spółek jako adres siedziby podaje miejsce, w którym rzeczywiście nie prowadzi żadnej działalności. Na rynku funkcjonuje nawet rodzaj usługi – w najprostszej wersji „wynajem adresu”, w bardziej skomplikowanej dodatkowo obejmującej: udostępnienie miejsca na powieszenie tablicy firmowej, odbiór korespondencji, usługi sekretarskie, itp.

Praktyka ta bywała kwestionowana zarówno przez sądy rejestrowe, jak i przez urzędy skarbowe, ale w końcu, z pewnymi zastrzeżeniami, wyglądało na to, że przynajmniej faktycznie (bo z teorią gorzej) należało ją uznać za dopuszczalną. 

Nowe orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego kwestionuje taką praktykę, odnosząc się wprawdzie do lokalu – mającego się mieścić w piwnicy, ale tym bardziej będzie się to odnosić do miejsc, gdzie jest tylko tablica z nazwą spółki.

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 sierpnia 2015 r. (I FSK 112/15).: Adres pocztowy nie może być uznany za miejsce siedziby działalności gospodarczej. Zwłaszcza gdy mieści się w nim lokal nienadający się do podejmowania istotnych decyzji dotyczących ogólnego zarządzania.

Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, że nie każdy adres siedziby spełnia wymogi do rejestracji dla celów VAT. Na pewno nie może być to piwnica. Adres siedziby podany w formularzu VAT-R to co najmniej nazwa miejscowości i ulicy oraz numer budynku i lokalu, w którym faktycznie funkcjonuje zarząd.

Spółka, której sprawa dotyczyła, nie chciała zrezygnować z piwnicznego adresu. Spółka argumentowała to tym, że nie ma przepisów zabraniających prowadzenia działalności w piwnicy, posiadania tam siedziby i adresu do korespondencji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie podkreślił, że organy administracji podatkowej mają prawo, a nawet obowiązek je zweryfikować dane zawarte w formularzu VAT-R.

NSA uznał, że istotne znacznie dla sprawy mają przepisy unijne. Dyrektywa 112 i przepisy wykonawcze kładą szczególny nacisk na identyfikację podatników i wdrożenie środków w celu zapewnienia, by przekazywane przez nich dane na potrzeby identyfikacji VAT były kompletne i dokładne. Prawo unijne umożliwia weryfikowanie danych ze zgłoszenia przed rejestracją.

W ocenie NSA – głoszenie rejestracyjne dla celów VAT ma charakter sformalizowany. Jeśli jest nierzetelne, m.in. w zakresie adresu siedziby, nie ma podstaw do rejestracji. Adres musi być taki, pod którym faktycznie funkcjonuje zarząd przedsiębiorstwa podatnika i zapadają istotne decyzje dotyczące ogólnego nim zarządzania.

Oczywiście powstaje pytanie, jak dalece organy skarbowe będą badać czy dany lokal nadaje się na prowadzenie działalności gospodarczej i czy (co chyba najważniejsze) rzeczywiście w danym lokalu funkcjonuje zarząd. Można sobie zarówno wyobrazić podejście bardzo restrykcyjne, jak i takie, które rzeczywiście wyklucza piwnice, nieprawdziwe lokale itp., ale np. dopuszcza, że pod danym adresem (najczęściej biura rachunkowego) istnieje wiele spółek.