Fotoradary – Zmiany w ustawie – Prawo o ruchu drogowym oraz ustawy o strażach gminnych

Znaki fotoradarStraże gminne (miejskie) z początkiem 2016 r. bez możliwości używania fotoradarów

A to wszystko za sprawą ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz ustawy o strażach gminnych, podpisanej przez Prezydenta w dniu 27 sierpnia 2015 r. Zmiany wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2016 roku .

Podstawowym celem niniejszej zmiany ustaw jest kompleksowe uregulowanie kwestii związanych z fotoradarami, w szczególności w zakresie nadal obowiązującego stanu prawnego dotyczącego możliwości ich używania przez straże gminne / miejskie.

Głównym efektem nowelizacji jest odebranie straży miejskiej prawa do rejestrowania wykroczeń drogowych za pomocą urządzeń samoczynnie ujawniających i rejestrujących naruszenia przepisów ruchu drogowego (zmiana art. 129b ust. 2 pkt 1) ustawy Prawo o ruchu drogowym).

Kwestia używania fotoradarów przez straże miejskie / gminne od lat budziła spore kontrowersje.

Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 3 grudnia 2013 r. (sygn. akt V KK 298/13) stwierdził, że strażnicy gminni i miejscy w ramach kontroli ruchu drogowego są uprawnieni do korzystania z urządzeń rejestrujących. Z kolei w uchwale 7 sędziów z dnia 30 września 2014 r. (sygn. akt I KZP 16/14) stwierdził, iż straży gminnej (miejskiej) przysługują uprawnienia oskarżyciela publicznego w sprawach o wykroczenia z art. 96 §3 Kodeksu wykroczeń w przypadkach, kiedy właściciel odmówi wskazania, kto kierował pojazdem (tzw. obowiązek denuncjacji).

Natomiast Trybunał Konstytucyjny wydał wyrok (sygn. akt: K 19/11), zgodnie z którym art. 38 § 1 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia w zakresie, w jakim nie przewiduje na etapie czynności wyjaśniających prawa dostępu do akt dla osoby, wobec której istnieje uzasadniona podstawa do sporządzenia przeciwko niej wniosku o ukaranie, jest niezgodny z art. 2 i art. 42 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji.

Przepis ten jest niezwykle istotny w kontekście funkcjonowania systemu fotoradarowego, ponieważ na jego podstawie zarówno Inspekcja Transportu Drogowego, jak i straże gminne (miejskie) odmawiają udostępniania zdjęć z fotoradarów powołując się na treść przepisu, który przecież został uznany przez TK za niezgodny z Konstytucją.

Jednym z dalszych, kluczowych argumentów za zmianą przepisów jest fakt, że radary wykorzystywane przez straże gminne (miejskie) statystycznie nie poprawiają bezpieczeństwa na drogach. (Raport: „Stan bezpieczeństwa ruchu drogowego oraz działania realizowane w tym zakresie w 2013 r.” – druk sejmowy nr 2452)

Jakie przepisy uległy zmianie?

Art. 9a ust. 1 pkt 2) ustawy o strażach gminnych

W tym przepisie określono rodzaj ewidencji, które ma obowiązek prowadzić każda jednostka straży miejskiej (gminnej) – m.in. ewidencja fotoradarów. Zgodnie ze zmianą ustawy, urządzenia te nie będą już służyć realizacji zadań straży miejskich, zatem sama ewidencja tych urządzeń będzie zbędna . Przepis został skreślony.

 

Art. 129b ust. 2 pkt 1) ustawy Prawo o ruchu drogowym

Przepis ten w nowym brzmieniu sprawi, że strażnicy gminni (miejscy) będą uprawnieni jedynie do kontroli ruchu drogowego wyłącznie wobec kierującego pojazdem niestosującego się do zakazu ruchu w obu kierunkach, określonego odpowiednim znakiem drogowym. Zmiana polega więc na wykreśleniu uprawnienia kontroli z wykorzystaniem fotoradaru przez straże miejskie (gminne).

Art. 129b ust. 3 pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym – został uchylony

Uchylenie niniejszego przepisu pozbawi straże gminne (miejskie) możliwości dokonywania kontroli za pomocą fotoradaru zainstalowanego w pojeździe (pojazd w czasie pracy urządzenia rejestrującego nie może znajdować się w ruchu).

Art. 129b ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym – został uchylony

Uchylenie niniejszego przepisu pozbawi straże miejskie (gminne) możliwości dokonywania kontroli na drogach gminnych, powiatowych i wojewódzkich oraz drogach krajowych w obszarze zabudowanym, z wyłączeniem autostrad i dróg ekspresowych, czynności z zakresu kontroli ruchu drogowego z użyciem przenośnych albo zainstalowanych w pojeździe urządzeń rejestrujących w oznakowanym miejscu o określonym, czasie, uzgodnionymi z właściwym miejscowo komendantem powiatowym (miejskim) lub Komendantem Stołecznym Policji.

Art. 129g ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym

Zgodnie ze zmianą tego przepisu ujawnianie za pomocą stacjonarnych urządzeń rejestrujących, zainstalowanych w pasie drogowym dróg publicznych naruszeń przepisów ruchu drogowego będzie należeć do wyłącznej kompetencji Inspekcji Transportu Drogowego.

Legalność radarów jako takich

Niezależnie od opisanej powyżej nowelizacji z fotoradarami związane jest inne istotne zagadnienie – legalności używanych urządzeń.

Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej wszczął z urzędu postepowanie administracyjne w sprawie wydania Strażom Gminnym i Miejskim decyzji zakazujących używania urządzeń do pomiaru prędkości w ruchu drogowym, w przypadkach stwierdzenia, że pracują z wykorzystaniem częstotliwości zarezerwowanych dla wojska. Na stronnie internetowej UKE zamieszczono oficjalną informację dotyczącą legalności funkcjonowania urządzeń pomiarowych.

Straż Miejska i Gminna posiadają w sumie blisko 120 fotoradarów o zakwestionowanej przez Urząd Komunikacji Elektronicznej częstotliwości, najwięcej jednak takich fotoradarów jest używanych przez Inspekcję Transportu Drogowego – ma ich blisko 29.

Fotoradary używane przez strażników miejskich, gminnych oraz Inspekcję Transportu Drogowego pracują na częstotliwościach 34,0 GHz oraz 34,3 GHz.

W przypadku urządzeń pracujących z wykorzystaniem częstotliwości 34,0 GHz oraz 34,3 GHz wymagane jest posiadanie pozwolenia radiowego, które wydaje Prezes UKE w drodze decyzji – Ustawa z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne art. 143 ust. 1 i 2 (Dz.U.2014.243).

Co więcej, zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 2013 r. w sprawie Krajowej Tablicy Przeznaczeń Częstotliwości (Dz. U. z 2014 r. poz. 161) „zakres częstotliwości 33,4 – 34,2 GHz (poz. 523) oraz 34,2 – 34,7 GHz (poz. 524) jest przeznaczony do wykorzystywania w Radiolokalizacji, a jego ewentualne wykorzystanie cywilne wymaga jednostkowych uzgodnień przed wydaniem każdego pozwolenia z Ministrem Obrony Narodowej.”

Żaden z podmiotów, w stosunku do których prowadzone jest postepowanie nie wystąpił o powyższe pozwolenia.

Częstotliwości, o których mowa powyżej wykorzystywane są do celów wojskowych, natowskich.

Na chwilę obecną postępowania administracyjne prowadzone są w stosunku do 80 podmiotów, w przypadku których stwierdzono posiadanie tego typu urządzeń. Nie ma co prawda oficjalnej decyzji zakazującej używania fotoradarów na zakwestionowanych częstotliwościach, niemniej UKE Wydała informację stanowiącą, że obecnie zakazane jest wykorzystywanie częstotliwości 34,0 GHz i 34,3 GHz dla celów cywilnych.

Mimo wydania oficjalnej informacji przez Prezesa UKE fotoradary na tych częstotliwościach pracują

i to w większości straży gminnych – używane są głównie w radiowozach lub w małych przenośnych skrzynkach.

Wydanie zakazu używania fotoradarów to kwestia kilku tygodni (tyle zazwyczaj trwa procedura administracyjna).

Straże miejskie w większości nadal korzystają z częstotliwości przeznaczonych dla wojska – tłumacząc, że UKE zna specyfikację urządzeń i nie zakazał im oficjalnie ich używania, co więcej wszystkie fotoradary są corocznie legalizowane i mają wszystkie wymagane pozwolenia.

Główny Inspektorat Transportu Drogowego również w dalszym ciągu wykorzystuje fotoradary na zakwestionowanej częstotliwości, swoje stanowisko tłumaczy brakiem oficjalnej decyzji UKE, co więcej GITD w najbliższym czasie wystąpi z wnioskiem o uzyskanie zgody na pracę fotoradarów na częstotliwościach zastrzeżonych dla wojska.

Kwestia mandatu:

Mandaty wystawione na podstawie zdjęć z zakwestionowanych fotoradarów nie tracą mocy. Kwestia wystawienia mandatu jest sporna, ponieważ z jednej strony wykroczenie drogowe miało miejsce i zostało zarejestrowane, natomiast z drugiej strony urządzenie rejestrujące pracowało na niedozwolonych częstotliwościach. Kierowcy mogą zatem próbować odwoływać się do straży gminnych lub przed Sądem celem anulowania mandatu, za zarzut podając, że zdjęcie zrobione było przez fotoradar z zakwestionowaną częstotliwością.

Najwięcej fotoradarów z wykorzystaniem częstotliwości stosowana jest przez:

  1. Główny Inspektorat Transportu Drogowego – 29
  2. Strażników z Zachodniopomorskiego – 15
  3. Strażników z Pomorskiego – 14
  4. Strażników z Wielkopolskiego – 1